{"id":1661,"date":"2026-06-02T10:59:00","date_gmt":"2026-06-02T08:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/?post_type=wp_articles&#038;p=1661"},"modified":"2026-06-25T19:22:00","modified_gmt":"2026-06-25T17:22:00","slug":"marta-cartabia-laureatka-nagrody-fides-et-ratio","status":"publish","type":"wp_articles","link":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/?wp_articles=marta-cartabia-laureatka-nagrody-fides-et-ratio","title":{"rendered":"Marta Cartabia &#8211; laureatka nagrody Fides et Ratio"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-ekai wp-block-embed-ekai\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"22tvwsTHsz\"><a href=\"https:\/\/www.ekai.pl\/marta-cartabia-o-erozji-demokracji-i-powrocie-wojny\/\">Marta Cartabia o erozji demokracji i powrocie wojny<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"\u201eMarta Cartabia o erozji demokracji i powrocie wojny\u201d \u2014 eKAI\" src=\"https:\/\/www.ekai.pl\/marta-cartabia-o-erozji-demokracji-i-powrocie-wojny\/embed\/#?secret=yv3xtAFEAA#?secret=22tvwsTHsz\" data-secret=\"22tvwsTHsz\" width=\"500\" height=\"282\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Marta Cartabia, by\u0142a prezes w\u0142oskiego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego i by\u0142a minister sprawiedliwo\u015bci, wyg\u0142osi\u0142a wczoraj, podczas toru\u0144skiego Colloquium Charitativum Novum pod has\u0142em \u201eDe pace\u201d wyk\u0142ad inauguracyjny o erozji granic w\u0142adzy we wsp\u00f3\u0142czesnych demokracjach. Wskaza\u0142a, \u017ce kryzys demokracji i powr\u00f3t wojen maj\u0105 wsp\u00f3lne \u017ar\u00f3d\u0142o \u2013 utrat\u0119 poczucia granicy i ignorowanie godno\u015bci drugiego cz\u0142owieka.<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marta Cartabia przywo\u0142a\u0142a s\u0142owa papie\u017ca Franciszka o \u201ezmianie epoki\u201d \u2013 nie epoce zmian, lecz prawdziwym prze\u0142omie cywilizacyjnym, w jakim aktualnie jeste\u015bmy. Rewolucja technologiczna i nowe wyzwania ekonomiczne b\u0142yskawicznie zmieni\u0142y oblicze \u015bwiata. Prawo ponownie ust\u0119puje miejsca sile. \u015awiat zdaje si\u0119 zdominowany przez \u2013 jak uj\u0105\u0142 to papie\u017c Leon XIV w encyklice <em>Magnifica humanitas<\/em> \u2013 \u201ekultur\u0119 pot\u0119gi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prawniczka wskaza\u0142a na dwa niepokoj\u0105ce zjawiska: rozszerzanie si\u0119 wojen i kryzys demokracji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przywo\u0142uj\u0105c dane statystyczne, zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na globaln\u0105 regresj\u0119 demokracji, cofaj\u0105c\u0105 \u015bwiat do poziomu z okresu zimnej wojny i rozleg\u0142ych stref autorytaryzmu. Jeszcze rok wcze\u015bniej raport wskazywa\u0142 na du\u017co wy\u017cszy poziom. W\u015br\u00f3d przyczyn regresu wskaza\u0142a przede wszystkim na sytuacj\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3re w 2025 r. po raz pierwszy od pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat utraci\u0142y status ugruntowanej demokracji liberalnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przywo\u0142a\u0142a tak\u017ce aktualne konflikty zbrojne \u2013 w 2026 r. na \u015bwiecie trwaj\u0105 oko\u0142o 32 wojny i s\u0105 22 obszary kryzysowe. \u201eOznacza to, \u017ce oko\u0142o po\u0142owa ludno\u015bci \u015bwiata \u017cyje w krajach uwik\u0142anych w wojn\u0119 lub zagro\u017conych napi\u0119ciami zbrojnymi\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a.&nbsp;W tym kontek\u015bcie prawniczka przywo\u0142a\u0142a s\u0142ynne s\u0142owa Paw\u0142a VI wyg\u0142oszone w ONZ w 1965 r.: \u201eNie wi\u0119cej wojen, nigdy!\u201d, roz\u00adbrzmiewa\u00adj\u0105ce p\u00f3\u017aniej u Jana Paw\u0142a II i Leona XIV, i pyta\u0142a: gdzie znikn\u0105\u0142 \u015bwiat, kt\u00f3ry aspirowa\u0142 do bycia rz\u0105dzonym przez rozum, sprawiedliwo\u015b\u0107, prawo i negocjacje? \u201ePok\u00f3j i demokracja nie s\u0105 nieodwracalnymi zdobyczami\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wskaza\u0142a, \u017ce regresu <a href=\"https:\/\/ekai.pl\/?s=demokracja\">demokracji<\/a> nie wida\u0107 wcze\u015bniej, a erozja demokratycznych zasad jest poprzedzona niejednoznacznymi sygna\u0142ami \u2013 przesuni\u0119cie ku autokracji rzadko ma charakter wywrotowy, jest to proces cichy, przebiegaj\u0105cy przez nadu\u017cywanie istniej\u0105cych procedur, os\u0142abianie systemu od wewn\u0105trz, nadu\u017cywanie konstytucjonalizmu. Zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce znamienne jest, i\u017c wszyscy przyw\u00f3dcy polityczni, nawet najdalsi od zasad demokratycznych, powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na suwerenno\u015b\u0107 ludu: \u201cDemokracje nie choruj\u0105 dzi\u015b z powodu braku legitymizacji w\u0142adzy przez lud. Nawet najbardziej autokratyczni przyw\u00f3dcy zostali wybrani w wyborach powszechnych. Demokracje choruj\u0105 dzi\u015b z powodu sposobu, w jaki sprawuje si\u0119 w\u0142adz\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marta Cartabia wyodr\u0119bni\u0142a dwa g\u0142\u00f3wne mechanizmy tego zjawiska. Pierwszy to tyrania wi\u0119kszo\u015bci. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do Jana-Wernera M\u00fcllera, opisa\u0142a jak wsp\u00f3\u0142czesny populizm opiera si\u0119 na fikcji \u201ew pe\u0142ni zjednoczonego ludu\u201d, kt\u00f3rego jednog\u0142o\u015bn\u0105 wol\u0119 wyra\u017ca przyw\u00f3dca. \u2013 Lud jest zawsze bytem pluralistycznym, gdzie obok wielu s\u0105 nieliczni, obok wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 mniejszo\u015bci. Uto\u017csamienie woli ludu z wol\u0105 wi\u0119kszo\u015bci oznacza mylenie cz\u0119\u015bci z ca\u0142o\u015bci\u0105. Opinie tymczasowej wi\u0119kszo\u015bci wyborczej traktowane s\u0105 tak, jakby wyra\u017ca\u0142y lud jako ca\u0142o\u015b\u0107 \u2013 zauwazy\u0142a.&nbsp;Skutkiem takiego podej\u015bcia jest zepchni\u0119cie parlamentu do roli zb\u0119dnej przeszkody, marginalizacja opozycji i polityczna polaryzacja oparta na logice przyjaciel-wr\u00f3g, zwyci\u0119zcy i pokonani \u2013 czyli zdiagnozowana prawie dwa wieki temu przez Tocqueville\u2019a \u201eTyrania wi\u0119kszo\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugim mechanizmem jest nietolerancja wobec granic w\u0142adzy. Zwyci\u0119zcy wybor\u00f3w sk\u0142onni s\u0105 rz\u0105dzi\u0107 \u201ew imieniu ludu\u201d bez dalszych ogranicze\u0144, w szczeg\u00f3lno\u015bci bez ogranicze\u0144 prawnych. Demokracja sprowadza si\u0119 w tej koncepcji do samej \u201cinwestytury wyborczej\u201d. Tymczasem, jak podkre\u015bla prawniczka, demokracja jest poj\u0119ciem z\u0142o\u017conym: sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 w\u0142adza ludu, elementy liberalizmu politycznego \u2013 rozdzia\u0142 i ograniczenie w\u0142adzy \u2013 oraz rz\u0105dy prawa i ochrona praw cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozwa\u017caj\u0105c kwesti\u0119 granic w\u0142adzy Marta Cartabia si\u0119gn\u0119\u0142a po etymologi\u0119: \u0142aci\u0144skie \u201climes\u201d oznacza\u0142o pierwotnie \u015bcie\u017ck\u0119 mi\u0119dzy polami, miedz\u0119, p\u00f3\u017aniej umocnion\u0105 drog\u0119 wojskow\u0105 i system fortyfikacji chroni\u0105cy imperium przed naciskami zewn\u0119trznymi. \u2013 Idea granicy zawiera zatem kilka znacze\u0144. Jest z pewno\u015bci\u0105 lini\u0105 demarkacyjn\u0105, przy kt\u00f3rej nale\u017cy si\u0119 zatrzyma\u0107. Jest te\u017c \u015bcie\u017ck\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 przej\u015bcie oraz lini\u0105 obrony, kt\u00f3ra chroni i zabezpiecza. W demokracjach konstytucyjnych granice w\u0142adzy nie s\u0105 jedynie wi\u0119zami: s\u0105 zarazem warunkami jej mo\u017cliwo\u015bci i trwa\u0142o\u015bci w czasie \u2013 m\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przywo\u0142a\u0142a Jacquesa Maritaina, kt\u00f3ry pisa\u0142 w cieniu II wojny \u015bwiatowej, \u017ce wed\u0142ug popularnej formu\u0142y ustr\u00f3j demokratyczny definiowany jest przez suwerenno\u015b\u0107 ludu, jednak ta definicja jest dwuznaczna, poniewa\u017c w rzeczywisto\u015bci w demokracji nie ma ani suwerena, ani absolutnego pana.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Polemizuj\u0105c z my\u015bl\u0105 Carla Schmitta o suwerenie jako odpowiedniku Boga w porz\u0105dku politycznym, prawniczka przywo\u0142a\u0142a Tocqueville\u2019a wskazuj\u0105c za nim, \u017ce wszechw\u0142adza jest sama w sobie rzecz\u0105 z\u0142\u0105 i niebezpieczn\u0105, a gdziekolwiek wida\u0107 przyznane prawo i mo\u017cliwo\u015b\u0107 czynienia wszystkiego jakiejkolwiek w\u0142adzy, czy to ludowi, kr\u00f3lowi, demokracji czy arystokracji \u2013 tam jest zarodek tyranii i lepiej szuka\u0107 miejsca do \u017cycia pod innymi prawami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyrok w\u0142oskiego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 2025 roku wskaza\u0142, \u017ce nowoczesna demokracja mo\u017ce funkcjonowa\u0107 jedynie z ograniczeniami lub poprzez ograniczenia, kt\u00f3re j\u0105 \u201elimituj\u0105, lecz zarazem czyni\u0105 mo\u017cliw\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marta Cartabia postawi\u0142a tez\u0119 o wsp\u00f3lnym korzeniu obu \u201cpatologii\u201d naszej epoki: \u201eW nieobecno\u015bci granic porz\u0105dek wewn\u0119trzny wydany jest na pastw\u0119 polaryzacji, a porz\u0105dek mi\u0119dzynarodowy \u2013 wojnie\u201d. \u2013 \u017byjemy w epoce gwa\u0142townego post\u0119pu technologicznego, kt\u00f3ry obiecuje, jak m\u00f3wi\u0142 Leopardi, \u201ewspania\u0142e i post\u0119powe losy\u201d ca\u0142ej ludzko\u015bci. A jednocze\u015bnie ogromna ilo\u015b\u0107 zasob\u00f3w politycznych, technologicznych, finansowych i medialnych skupia si\u0119 w r\u0119kach nielicznych, kt\u00f3rzy zdaj\u0105 si\u0119 zdolni do decydowania w mgnieniu oka o losach \u015bwiata. Staro\u017cytni nazywali to hybris \u2013 m\u00f3wi\u0142a, wskazuj\u0105c, \u017ce w tym kontek\u015bcie m\u00f3wienie o ograniczeniach w\u0142adzy wydaje si\u0119 naiwne, ale tym bardziej trzeba rozgranicza\u0107 zw\u0142aszcza w\u0142adz\u0119 od przemocy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tu przywo\u0142a\u0142a Michela Foucaulta: w\u0142adza dzia\u0142a na funkcjonowaniu wolnych podmiot\u00f3w i pozostawia im pole wolno\u015bci, natomiast przemoc dzia\u0142a bezpo\u015brednio, \u201ezmusza, podporz\u0105dkowuje, torturuje, niszczy\u201d. Gdy gubi si\u0119 poczucie granicy i poczucie drugiego, w\u0142adza, nawet ta demokratycznie zdobyta, przeradza si\u0119 w dominacj\u0119 i przemoc.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u2013 Gdy zagubione zostaj\u0105 poczucie drugiego i poczucie granicy, w\u0142adza, cho\u0107by zdobyta w spos\u00f3b legalny, wyra\u017ca si\u0119 w formie wojennej, i w\u00f3wczas przemienia si\u0119 w dominacj\u0119, przemoc i opresj\u0119, prowadz\u0105c do ca\u0142kowitego zniewolenia, podporz\u0105dkowania, asymilacji lub unicestwienia jednostek i narod\u00f3w \u2013 m\u00f3wi\u0142a prawniczka.<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przywo\u0142a\u0142a s\u0142owa papie\u017ca Leona XIV z podr\u00f3\u017cy do Kamerunu, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u015bwiat dewastuje garstka tyran\u00f3w. Przypomnia\u0142a te\u017c s\u0142ynny dialog ate\u0144sko-melia\u0144ski z Tukidydesa jako ponadczasow\u0105 ilustracj\u0119 logiki silniejszego \u2013 logiki, kt\u00f3ra ostatecznie doprowadzi\u0142a Ateny do kl\u0119ski ze strony Sparty. \u201cWojna wzywa wojn\u0119, zemsta zemst\u0119, przemoc przemoc \u2013 jak przypomina Oresteja Ajschylosa\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marta Cartabia nawi\u0105zuj\u0105c do do\u015bwiadczenia budowania pokoju po II wojnie \u015bwiatowej, przekonywa\u0142a, \u017ce \u017ceby przerwa\u0107 kr\u0105g przemocy, trzeba odzyska\u0107 poczucie granicy, podatno\u015bci na zranienie, krucho\u015bci \u2013 w\u0142a\u015bciwej temu, co ludzkie. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do encykliki <a href=\"https:\/\/www.ekai.pl\/tag\/magnifica-humanitas\/\">Magnifica humanitas<\/a> papie\u017ca Leona XIV m\u00f3wi\u0142a, \u017ce cz\u0142owiek w\u0142a\u015bnie w do\u015bwiadczeniu granicy \u2013 b\u00f3lu, pora\u017cki, s\u0142abo\u015bci \u2013 mo\u017ce rozpozna\u0107 nienaruszaln\u0105 godno\u015b\u0107 swoj\u0105 i cudz\u0105: \u201eLudzko\u015b\u0107 jest wspania\u0142a i zraniona \u2013 m\u00f3wi Leon XIV. Wspania\u0142a w\u0142a\u015bnie jako zraniona\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To do\u015bwiadczenie krucho\u015bci i niewystarczalno\u015bci by\u0142o, zdaniem Marty Cartabii, \u017ar\u00f3d\u0142em solidarno\u015bci, kt\u00f3ra po wiekach wojen zapewni\u0142a Europie ponad osiemdziesi\u0105t lat pokojowych relacji. Dzi\u015b, gdy odchodz\u0105 ostatni \u015bwiadkowie tamtego pokolenia, tracimy pami\u0119\u0107 o tej traumatycznej lekcji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przywo\u0142a\u0142a tak\u017ce Benedykta XVI, kt\u00f3ry pisa\u0142 w <em>Spe Salvi<\/em>, \u017ce zawsze na nowo mozolne poszukiwanie w\u0142a\u015bciwych porz\u0105dk\u00f3w dla ludzkich spraw jest zadaniem ka\u017cdego pokolenia; nigdy nie jest zadaniem po prostu zako\u0144czonym. Wskaza\u0142a, \u017ce Leon XIV otworzy\u0142 swoj\u0105 pierwsz\u0105 encyklik\u0119 podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce ka\u017cde pokolenie otrzymuje w dziedzictwie zadanie nadania kszta\u0142tu swojemu czasowi. Lecz na ka\u017cd\u0105 epok\u0119 czyha te\u017c ryzyko budowania \u015bwiata bardziej nieludzkiego i niesprawiedliwego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marta Cartabia zako\u0144czy\u0142a przywo\u0142anym przez Leona XIV obrazem proroka Nehemiasza odbudowuj\u0105cego mury Jerozolimy wskazuj\u0105c, \u017ce ka\u017cdy, w swoim w\u0142asnym miejscu historii wezwany jest do budowania ceg\u0142a po cegle, kroku po kroku. Nie chodzi o wielk\u0105, medialn\u0105 narracj\u0119, a o historyczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 ka\u017cdego z nas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W poniedzia\u0142ek wieczorem w reprezentacyjnych wn\u0119trzach Pa\u0142acu D\u0105mbskich odby\u0142a si\u0119 uroczysta gala, podczas kt\u00f3rej Marta Cartabia odebra\u0142a Nagrod\u0119 Miko\u0142aja Kopernika Fides et Ratio.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">cyt. za KAI Dawid Gospodarek <a href=\"https:\/\/www.ekai.pl\/marta-cartabia-o-erozji-demokracji-i-powrocie-wojny\/\">https:\/\/www.ekai.pl\/marta-cartabia-o-erozji-demokracji-i-powrocie-wojny\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">fot: Monika Dejneko-Bia\u0142kowska<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"1663\" src=\"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0614-kopia-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1663\" srcset=\"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0614-kopia-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0614-kopia-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0614-kopia-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0614-kopia-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0614-kopia-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0614-kopia-1200x800.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"1662\" src=\"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0541-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1662\" srcset=\"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0541-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0541-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0541-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0541-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0541-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5X0A0541-1200x800.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1664,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"class_list":["post-1661","wp_articles","type-wp_articles","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/wp_articles\/1661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/wp_articles"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/wp_articles"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1664"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.torun.kik.opoka.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}